Форекс арилжаа гэж юу вэ, хэрхэн ажилладаг вэ?

Бичсэн: Иоан Смит | Санхүүгийн мэргэжлийн бичээч

Форекс арилжаа гэж юу вэ?

Форекс арилжаа буюу гадаад валютын арилжаа нь валют худалдан авах, зарах олон улсын зах зээл юм. Дэлхий даяар 70 гаруй валютын хос арилжаалагддаг бөгөөд арилжаачид  EUR/USD, GBP/USD or USD/JPY EUR/USD, GBP/USD эсвэл JPY/USD зэрэг хосуудаар арилжаа хийж, ханшийн өөрчлөлтөөс ашиг олохыг зорьдог. Форекс зах зээл нь долоо хоногт 5 өдөр, 24 цагийн турш ажилладаг бөгөөд эдийн засгийн хүчин зүйлс, мэдээ мэдээлэл болон зах зээлийн чиг хандлагад үндэслэн валютын ханшийн хэлбэлзэл дээр арилжаа хийх боломжийг олгодог.

Форекс арилжаа гэдэг нь зөвхөн яаж арилжаалахыг сурах тухай биш юм. Ашиг ба алдагдалд нөлөөлж болох хамгийн чухал атлаа ихэнхдээ орхигддог хүчин зүйлсийн нэг нь «хэзээ» арилжаа хийх вэ гэдэг шийдвэр юм. Арилжаачин арилжаанд орох болон гарах зөв цагийг тодорхойлох ёстой. Зөв цагт хийсэн зөв алхам нь нийт арилжааны үр дүнг эерэгээр өөрчлөх боломжтой. Форекс арилжаанд зах зээлийн цагийн хуваарь нь онцгой чухал үүрэгтэй.

Форекс зах зээл нь 24 цагийн турш идэвхтэй байдаг ч, үйл ажиллагаа багатай эсвэл бараг бүрэн зогссон хэсгүүд цөөнгүй тохиолддог. Форекс зах зээлд хоорондоо хэсэгчлэн давхцдаг дөрвөн гол арилжааны үе бий. Арилжааны үе давхацсан үед арилжааны идэвх энгийн үеийнхтэй харьцуулахад ихэнхдээ оргил түвшинд хүрдэг. Хамгийн идэвхтэй арилжаа явагддаг үе болон арилжаа хийхэд хамгийн тохиромжтой цагийн бүс нь Лондон болон Нью-Йоркийн арилжааны хугацаа давхцах үе юм.

Форекс арилжааны нийтээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн үеийн цагууд (UTC цагаар):

Сидней 21:00–06:00 (UTC +10 цаг)

Токио 0000-0900 (UTC +9 цаг)

Лондон 0700-1600 (UTC +1 цаг)

Нью-Йорк 1200-2100 (UTC -4 цаг)

Ашиг ба алдагдал нь зах зээлийн хэлбэлзэл болон хөрвөх чадвараас шууд хамаардаг тул арилжаачин зах зээлийн идэвхтэй үеийн онцлогийг ойлгосноор ашигтай арилжаа хийх боломжоо нэмэгдүүлэх боломжтой. Хоорондоо ижил бус өөр өөр төрлийн зах зээлийн цаг нь арилжааны цагаа уян хатан сонгох боломжийг олгодог. Тиймээс арилжаачин өөрийн арилжааны зорилго, хувийн тохиргоонд үндэслэн хамгийн тохиромжтой цагийг тодорхойлох боломжтой. Сиднейн цаг нь тухайн долоо хоногийн зах зээлийн ерөнхий чиг хандлагыг урьдчилан мэдэхэд сайн бөгөөд товч ойлголт өгдөг. Сиднейн энэ цаг нь Токионы хугацаатай хэдэн цагаар давхцдаг бөгөөд энэ нь зах зээлийн идэвхийг нэмэгдүүлж, хэлбэлзлийг өндөр түвшинд хүргэдэг. Токионы арилжааны цаг нь Сиднейн цагийн төгсгөл болон Лондонгийн цагийн эхлэлтэй давхцдаг. Энэ үеэр зах зээлийн хэлбэлзэл болон хөрвөх чадвар харьцангуй өндөр байдаг тул арилжаачдад шинэ боломжууд нээгддэг. Лондонгийн арилжааны цагийн үеэр арилжааны хэмжээ мэдэгдэхүйц нэмэгдэж, зах зээл маш идэвхтэй болдог. Учир нь энэ үе нь форекс зах зээлийн арилжааны хоёр чухал үетэй давхцдаг. Лондонгийн арилжаааны цаг нь Токионы цагийн төгсгөл болон Нью-Йоркийн цагийн эхлэлтэй давхцдаг. Нью-Йоркийн арилжааны цаг бол бусад бүх цагаас хамгийн идэвхтэй, хамгийн чухал нь юм. Тус арилжааны цагийн үйл ажиллагаа нь дэлхийн хэмжээнд үнийн тогтоолт, хэлбэлзэл болон хөрвөх чадварт шууд нөлөөлдөг. Ихэнх арилжаачид арилжааны цаг давхцаж буй үед арилжаа хийдэг нь тухайн арилжааны үе тус бүрээс үүсэх өөр өөр зах зээлийн нөхцөл байдлаас ашиг олохыг зорьдогтой холбоотой.

Форекс арилжаа хэрхэн ажилладаг вэ?

Форекс арилжаа нь гадаад валютын зах зээл дээр нэг валютыг худалдан авч, нөгөө валютыг зэрэг зарах зарчмаар ажилладаг. Хялбарчилсан тайлбар:

• Валютын хослолууд: Форекс арилжаа нь хоёр валютын хослол дээр (жишээлбэл EUR/USD) нэг валютыг худалдан авч, нөгөө валютыг зэрэг зарж, ханшийн хэлбэлзлээс ашиг олох үйл ажиллагаа юм.

• Валютын ханш: Нэг валютыг нөгөөд солиход ашиг эсвэл алдагдлыг тодорхойлдог ханш юм.
• Зах зээлийн захиалга: Зах зээлийн захиалга гэдэг нь арилжаачин тухайн валютын хослолыг зах зээл дээр байгаа ханшаар шууд худалдаж авах эсвэл зарах захиалга өгөхийг хэлнэ.
• Гүйцэтгэл: Захиалгууд арилжааны платформоор дамжин гүйцэтгэгддэг бөгөөд арилжаачид өөрсдийн хөрөнгийн төлөв байдлыг хянаж, эрсдэл болон ашгаа удирддаг.

• Хөшүүрэг: Хөшүүрэг нь харьцангуй бага хэмжээний хөрөнгөөр их хэмжээний арилжаа хийх боломж олгодог бөгөөд энэ нь боломжит ашиг болон алдагдлыг аль алиныг нь нэмэгдүүлдэг.

• Техникийн дүн шинжилгээ: Арилжаачид мэдээлэлд тулгуурласан шийдвэр гаргахын тулд техникийн дүн шинжилгээ (график, үзүүлэлтүүд) болон суурь шинжилгээ (эдийн засгийн мэдээ, цаг үеийн мэдээлэл) ашигладаг.

Форексын хослол гэж юу вэ?

Форексын хослол гэдэг нь гадаад валютын зах зээл дээр хоёр валютыг харьцуулсан ханш бөгөөд эдгээрийн харьцангуй шударга үнэлгээг илэрхийлдэг. Эхний валютыг суурь валют, хоёр дахь валютыг жишиг валют гэж нэрлэдэг.

Суурь болон жишиг валют гэж юу вэ?

Дээр дурдсанчлан форексын хослол дээр эхний бичигдсэн валютыг суурь валют гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь худалдаж авах буюу зарах үйлдэл хийгдэж буй валют юм. Жишиг валют (quote currency) гэдэг нь форексын хослолын хоёр дахь валютыг хэлдэг ба суурь валютыг үнэлж буй валют бөгөөд нэг нэгжээр худалдан авахад хэдэн нэгж хэрэгтэйг тодорхойлдог. Жишээлбэл, EUR/USD гэсэн валютын хослолд EUR нь суурь валют бол USD нь жишиг валют юм. EUR/USD хослол нь 1.1100 гэсэн ханштай байвал 1 Еврог 1.11 ам.доллараар авч болно гэсэн үг болно. USD/JPY гэсэн хослол дээр суурь валют нь USD, харин жишиг валют нь JPY байна. Хэрэв уг хослол 144.00 гэсэн ханштай байвал 1 ам.долларыг 144.00 Япон иенээр авч болно гэсэн үг.

Форекс дээр ПИП гэж юу вэ?

ПИП (PIP) буюу «Percentage In Point» гэдэг нь валютын үнийн зөрүү болон өсөлт, бууралтыг хэмжих нэгж юм. Энэ нь ихэвчлэн валютын ханшийн дөрөвдэх оронтой тоо байдаг бөгөөд (0.0001) гэсэн утгатай байдаг. Жишээлбэл, EUR/USD валютын хослолд ханш 1.1050‑оос 1.1051 болж өөрчлөгдвөл энэ нь нэг ПИП-ийн өөрчлөлт гэсэн үг. ПИП нь ашиг ба алдагдлыг хэмжихэд тусалдаг бөгөөд валютын ханшийн өөрчлөлтийг стандартчилах үүрэгтэй.

• Хэрвээ EUR/USD ханш 1.1075-аас 1.1085 болж өсвөл, энэ нь 10 пипсийн өсөлт гэсэн үг юм.
• Хэрвээ EUR/USD ханш 1.1085-аас 1.1075 болж буурвал, энэ нь 10 пипсийн бууралт гэсэн үг юм.
• Энэ дүрмийн үл хамаарах зүйл бол Японы иен (JPY) бөгөөд үүнийг хоёр аравтаар илэрхийлдэг:
• Хэрэв USD/JPY ханш 144.20‑оос 144.40 болж нэмэгдвэл, энэ нь 20 пипсийн өсөлт болно.
• Харин USD/JPY ханш 144.05‑аас 143.95 болж буурвал, энэ нь 10 пипсийн уналт болно.

Форекс арилжаанд лот гэж юу вэ?

Форекс арилжаанд лот гэдэг нь арилжаалж буй валютын хэмжээг илэрхийлэх стандарт нэгж юм. Үндсэн дөрвөн төрлийн лот байдаг:

• Стандарт лот: Стандарт лот нь үндсэн валютын 100,000 нэгжтэй тэнцэнэ. Жишээлбэл, хэрвээ та EUR/USD хослолыг 1.1076 ханшаар худалдан авбал, нэг стандарт лот нь $110,760-той тэнцэнэ (100,000 × 1.1076).
• Мини лот: Мини лот нь суурь валютын 10,000 нэгж байдаг. EUR/USD хослолын жишээгээр тайлбарлавал мини лот нь $11,076 болно (10,000 × 1.1076).
• Микро лот: Микро лот нь суурь валютын 1,000 нэгжтэй тэнцдэг. Энэ тохиолдолд, EUR/USD хослолын нэг микро лот нь $1,107.60‑ийн үнэлгээтэй байна (1,000 × 1.1076).
• Нано лот: Нано лот нь суурь валютын 100 нэгжээр илэрхийлэгддэг. EUR/USD хосын хувьд нэг нано лот нь $110.76 үнэтэй байна (100 × 1.1076). Энэ хэмжээг ихэвчлэн шинээр эхлэгч арилжаачид эсвэл маш жижиг данс хөтөлдөг хэрэглэгчид ашигладаг.

Лотын хэмжээ нь пипийн үнэд хэрхэн нөлөөлдөг вэ

100,000 нэгжтэй (стандарт лот) жишээ ашиглан пипийн үнэ хэрхэн өөрчлөгдөхийг дараах байдлаар харуулж болно:

• USD/JPY ханш 144.90 байхад: (.01 / 144.90) x 100,000 = нэг пип нь $6.90
• USD/CHF ханш нь 1.1791 байхад: (.0001 / 1.1791) x 100,000 = нэг пип нь $8.48

АНУ-ын доллар эхэнд бичигдээгүй тохиолдолд томъёо нь бага зэрэг өөр байдаг:

• EUR/USD ханш нь 1.1080 байхад: (.0001 / 1.1080) x 100,000 = 9.03 x 1.1080 = $9.9999 буюу дээш нь тоймловол 1 пип нь $10 болно
• GBP/USD ханш нь 1.3170 байхад: (.0001 / 1.3170) x 100,000 = 7.59 x 1.3170 = $9.9999 буюу дээш нь тоймловол 1 пип нь $10 болно.

Зарим брокерууд лотын хэмжээтэй харьцуулсан пипийн үнийг тооцоолох өөр томьёо, арга хэрэгсэлтэй байж болно. Гэвч арилжаалах гэж буй валютын ханшийг пипийн утгаар тавьдаг. Зах зээл хөдөлмөгц арилжаалж буй валютын онцлогоос шалтгаалан пипийн үнэ мөн өөрчлөгддөг.

Форекс арилжааны давуу талууд юу вэ?

Форекс арилжаа хэд хэдэн давуу талтай:

• 24-цагийн зах зээл: Долоо хоногийн ажлын өдрүүдэд ямар ч цагт арилжаа хийх боломжийг олгодог, цагийн хязгааргүйгээр ажилладаг.
• Хөрвөх чадвар өндөр: Гол валютын хослолууд өндөр хөрвөх чадвартай тул арилжаанд орох, гарах нь хялбар байдаг. Өдөр тутмын арилжааны хэмжээ нь $7 их наядаас давдаг ба энэ нь форекс зах зээлийг дэлхийн хамгийн өндөр хөрвөх чадвартай санхүүгийн зах зээл болгож байна. Үүний үр дүнд арилжаа хурдан гүйцэтгэгдэж, үнийн уналт бага гардаг.
• Хөшүүрэг: Хязгаарлагдмал хөрөнгөтэйгээр илүү том хэмжээний арилжааг удирдах боломжIлгож, ашиг олох боломжийг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ алдагдал ихсэх эрсдэлийг ч мөн нэмэгдүүлдэг.
• Олон төрлийн боломжууд: Дэлхийн зах зээлд нэвтрэх боломж болон олон төрлийн валютын хослолуудаар арилжаа хийх боломж нь арилжаачдад олон сонголт, боломжийг олгодог:

Хамгийн түгээмэл жижиг валютын хослолууд:

1. EUR/GBP: Евро/Британийн фунт
2. EUR/AUD: Евро/Австралийн доллар
3. GBP/JPY: Британийн фунт/Японы иен
4. EUR/JPY: Евро/Японы иен
5. NZD/JPY: Шинэ Зеландын доллар/Японы иен
6. GBP/CAD: Британийн фунт/Канадын доллар
7. CHF/JPY: Швейцар франк/Японы иен
8. AUD/JPY: Австралийн доллар/Японы иен

Хамгийн түгээмэл ховор валютын хослолууд:

1. USD/TRY: Америк доллар/Туркийн лира
2. USD/ZAR: Америк доллар/Өмнөд Африкийн рант
3. EUR/TRY: Евро/Туркийн лира
4. USD/SGD: Америк доллар/Сингапурын доллар
5. USD/HKD: Америк доллар/Хонконгийн доллар
6. USD/MXN: Америк доллар/Мексикийн песо
7. USD/SEK: Америк доллар/Шведийн крон
8. USD/THB: Америк доллар/Тайландын бат
9. EUR/ZAR: Евро/Өмнөд Африкийн рант
10. GBP/SEK: Британийн фунт/Шведийн крон

USD-гүй гол валютууд хоорондын хослолуудыг бага (minor) хослол гэдэг бол, гол валютыг хөгжиж буй эсвэл жижиг эдийн засагтай улсын валюттай хослуулсан хослолыг ховор (exotic) хослол гэнэ.

• Бага гүйлгээний зардал: Форекс арилжаа нь ихэвчлэн бага эсвэл огт шимтгэлгүй байдаг бөгөөд зардал нь авах/зарах ханшийн зөрүүнд шингэсэн байдаг.
• Нэвтрэх эрх: TradingView зэрэг олон онлайн платформууд нь арилжаачдын түвшингээс үл хамааран хялбар нэвтрэх боломж, хэрэглэгчдэд ээлтэй интерфэйсийг санал болгодог.

Форекс арилжааны эрсдэлүүд юу вэ?

Форекс арилжаа нь хэд хэдэн эрсдэлтэй:

• Хөшүүргийн эрсдэл: Өндөр хөшүүрэг нь алдагдлыг ихэсгэх боломжтой бөгөөд зарим тохиолдолд эхний хөрөнгө оруулалтаас давж болно.
• Зах зээлийн хэлбэлзлийн эрсдэл: Гэнэтийн үнийн өөрчлөлт нь ялангуяа тогтворгүй зах зээлд их хэмжээний алдагдал авчирч болзошгүй.
• Үйлчилгээ үзүүлэгч талын эрсдэл: Брокер дампуурах эсвэл зах зээл хурдан өөрчлөгдөж байх үед техникийн саатал гарах эрсдэл.
• Эдийн засгийн эрсдэл: Валютын ханш дэлхийн эдийн засгийн үйл явдлуудаас шууд хамаардаг.
• Хүүгийн эрсдэл: Төв банкуудын хүүгийн хувь хэмжээ валютын үнэд нөлөөлдөг.
• Улс төрийн эрсдэл: Геополитикийн тогтворгүй байдал зах зээлд огцом өөрчлөлт авчирч болзошгүй.
• Хэтрүүлсэн арилжааны эрсдэл: Хэт их арилжаа хийх эсвэл сэтгэл хөдлөлд автах нь алдагдалд хүргэж болзошгүй.

Эдгээр эрсдэлийг бууруулахын тулд үр дүнтэй эрсдэлийн удирдлага болон сайн судалсан арилжааны стратеги зайлшгүй шаардлагатай.

Форекс зах зээл юуны нөлөөгөөр өөрчлөгддөг вэ?

Форекс зах зээл дараах гол хүчин зүйлсийн нөлөөнд автдаг:

• Эдийн засгийн үзүүлэлтүүд: ДНБ, ажил эрхлэлт, инфляци зэрэг нь валютын ханшид нөлөөлдөг.
• Төв банкны бодлого / хүүгийн түвшин: Хүүгийн өөрчлөлт нь валютын үнэ цэнийг өсгөж эсвэл бууруулдаг.
• Геополитикийн үйл явдлууд: Сонгууль, улс төрийн тогтворгүй байдал зах зээлийн хэлбэлзэлд нөлөөлдөг.
• Зах зээлийн мэдрэмж: Арилжаачдын ойлголт, мэдээллийн урсгал валютын ханшид нөлөөлдөг.
• Гадаад худалдаа ба хөрөнгийн урсгал: Валютын эрэлт, нийлүүлэлтэд шууд нөлөөлдөг.
• Дэлхий дахины үйл явдлууд: Цар тахал, байгалийн гамшиг зэрэг нь зах зээлийн хэлбэлзлийг нэмэгдүүлдэг.

Миний мэдвэл зохих гол форекс нэр томьёо юу вэ?

• Арилжааны төлөв: Зах зээл дээрх нээлттэй арилжаа.
• Хөшүүрэг: Том хэмжээний арилжаанд ашиглах зээлж авсан хөрөнгө.
• Маржин: Хөшүүрэгтэй арилжаа хийхэд шаардагдах хамгийн бага хөрөнгө.
• Пип: Валютын ханшийн хамгийн бага өөрчлөлт.
• Валютын ханш: Нэг валютыг нөгөөд солих үнэ.
• Суурь валют: Хослолын эхний валют.
• Жишиг валют: Хослолын хоёр дахь валют.
• Bid: Валют зарах үнэ.
• Ask: Валют худалдан авах үнэ.
• Ханшийн зөрүү: Bid ба Ask-ийн зөрүү.
• Stop-Limit захиалга: Тогтоосон хязгаар дотор гүйцэтгэгдэх захиалга.
• Stop-Loss захиалга: Алдагдлыг хязгаарлах автомат захиалга.

Форекс арилжааг хэрхэн эхлүүлэх вэ?

Форекс арилжааг эхлүүлэхийн тулд дараах алхмуудыг авч үзнэ үү:

Мэдлэг, боловсрол: Форекс арилжааны үндэс, нэр томъёо, стратегиуд болон зах зээлийн үйл ажиллагааг судлах.

1. Найдвартай брокер сонгох: Сайн үнэлгээтэй, бага ханшийн зөрүүтэй, найдвартай хэрэглэгчийн үйлчилгээтэй брокерийг сонгох хэрэгтэй.
2. Арилжааны данс нээх: Сонгосон брокер дээрээ бүртгүүлж, өөрийн хэрэгцээнд тохирсон төрлийн арилжааны дансыг нээх.
3. Хөрөнгө байршуулах: Алдах эрсдэлийг тооцож хөрөнгийг дансандаа шилжүүлж байршуулах.
4. Арилжааны платформ татаж авах: Брокерын санал болгож буй арилжааны платформыг (MetaTrader 4 эсвэл 5 гэх мэт) суулгаж, арилжаа хийх болон зах зээлийг шинжлэхэд ашиглаарай.
5. Арилжааны төлөвлөгөө боловсруулах: Эрсдэл удирдах дүрмийг багтаасан техник болон суурь шинжилгээнд үндэслэсэн стратеги боловсруулах. Арилжааны төлөвлөгөөг боловсруулахад туслах арилжааны зөвлөхтэй болохыг бодох.
6. Арилжаагаа эхлүүлэх: Бодит хөрөнгөө эрсдэлд оруулахгүйгээр дадлага хийхийн тулд туршилтын арилжаанаас эхлэх. Итгэлтэй болсны дараа бодит хөрөнгөөр арилжаа хийж эхлэх.
7. Хянаж, тохируулах: Арилжаануудаа тогтмол хянаж, зах зээлийн мэдээ мэдээлэлтэй танилцаж, шаардлагатай тохиолдолд стратегиа шинэчилж, өөрчлөлт оруулна.

Форекс брокер юу хийдэг вэ?

Pepperstone шиг форекс брокер нь арилжаачид болон гадаад валютын зах зээлийн хоорондын зуучлагчийн үүрэг гүйцэтгэдэг. Үндсэн үүрэгт дараах зүйлс багтана:

1. Зах зээлд нэвтрүүлэх: Арилжаачдыг валютын хослол худалдаж авах, зарах боломж бүхий платформоор хангадаг.
2. Захиалгыг гүйцэтгэх: Зах зээлд худалдан авах болон зарах захиалгуудыг гүйцэтгэх үүрэгтэй.
3. Хөшүүрэг: Арилжаачдад бага хэмжээний хөрөнгөөр илүү том хэмжээгээр арилжаа хийх боломжийг олгодог.
4. Ханшийн зөрүү, шимтгэл: Ханшийн зөрүү болон/эсвэл шимтгэлээр орлого олдог.
5. Зах зээлийн мэдээлэл: Бодит цагийн үнийн санал, график, мэдээгээр хангадаг.
6. Дансны удирдлага: Хөрөнгө байршуулалт, татан авалт болон дансны тохиргоог удирддаг.
7. Хэрэглэгчийн дэмжлэг: Арилжаа болон техникийн асуудлаар тусламж үзүүлдэг.
8. Сургалт, материал, хэрэгслүүд: Сургалтын материал, арилжааны хэрэгслүүд болон зах зээлийн шинжилгээгээр хангадаг.

Форекс арилжааны түгээмэл асуулт, хариултууд

Форекс арилжаа 24 цагийн турш ажилладаг уу?

Форекс арилжаа долоо хоногт таван өдөр, 24 цагийн турш ажилладаг. Зах зээл Даваа гарагийн өглөө Сидней хотод нээгдэж, Баасан гарагийн орой Нью-Йорк хотод хаагддаг.